12-12-09

Okuribito - Afscheidnames

departures-11


Deze week zag ik de Japanese film Okuribito. (Departures in het Engels - Waarom worden titels van films altijd in het Engels aangekondigd? Is het Engels een officiële taal in Vlaanderen geworden?). De film won dit jaar een Oscar voor de beste film in een "vreemde" taal (Oscar for Best Foreign Language Film). Samen met het gezelschap waarmee ik op stap was, vonden we dat de film best die prijs verdiend had. In het begin kruidt de regisseur het verhaal met een snuifje humor. Naarmate de film voortschrijdt komt een serene sfeer bovendrijven. Naar het einde toe wellen meer emoties op - her en der werd in de zaal een zakdoek bovengehaald. Een feel-good-film met mooie beelden, een eenvoudig, maar doordacht scenario, prachtige muziek, met zorg gefilmd en goed spelende acteurs. In ieder geval een aanrader, een film, waarvan je ondanks het morbide thema, de zaal met een goed gevoel verlaat. De gilde van critici is allergisch aan dergelijk "goed gevoel"-ervaringen. Je zal dan ook eerder lauwe filmbesprekingen kunnen lezen.

OF_Departures03

Daigo Kobayashi (Masahiro Motoki), een jonge cellist, wordt werkloos. Het gekunstelde flegma waarmee men de orkestleden komt te vertellen dat het orkest opgedoekt wordt, werkt op de lachspieren van de kijkers. We lachen om een dramatische gebeurtenis - Dat is humor op zijn best. De regisseur Yojiro Takita weet die truc nog een paar te keer herhalen. Samen met zijn vrouw Mika (Ryoko Hirosue) keert Daigo naar zijn geboortedorp terug. Op een dag valt het oog van Daigo op een werkaanbieding voor "reisbegeleider". Dat lijkt hem wel wat en dus trekt de jonge man naar het "reisbureau". Tot zijn verbazing wordt hij onmiddellijk aangenomen. Als Daigo vervolgens naar de inhoud van de job informeert, legt de oude meester Ikuei Sasaki (Tsutomu Yamazaki) hem uit dat hij lijken kist en aflegt. In de advertentie was namelijk een "kleine" fout geslopen. Er diende "laatste reis"-begeleider te staan.

Een beetje mentaal overweldigd door de ondernemer, neemt Daigo de job aan. Uit schaamte spelt hij Mika wat op de mouw: "Zijn job heeft iets met ceremonies te maken". Het is geen pretje lijken op te baren (vooral als ze al 14 dagen oud zijn). De mensen vinden het een onrein beroep, minderwaardig werk en minachten Daigo. De regisseur weet nochtans dat afscheid, die voorbereiding van de laatste reis, subliem in beeld te brengen. Hij vertrekt daarbij van een Japans ritueel waarbij de overledene voor een publiek van de nabestaanden ritueel gewassen wordt. De dode wordt geschminkt en in mooie gewaden gewikkeld. Tenslotte gaat de begrafenisondernemer, geholpen door de nabestaanden, de overledene in de kist gaan leggen. De betrokkene kan op een waardige manier aan zijn laatste reis te beginnen.

2009_departures_007

Aanvankelijk doorspekt de regisseur de sereniteit met fragmenten van humor. Zo ontdekt Daigo bij het wassen van een overleden meisje tot zijn verbazing dat ze "een ding" heeft. Blijkt dat de overledene de zoon van de familie is, maar dat hij als een meisje door het leven wilde gaan. Dat amalgaam van zachte humor en sereniteit fungeert als een stevige onderbouw om later in de film er wat emotioneler er tegen aan te kunnen gaan. Zo zien we Daigo tot een bedreven expert uitgroeien. De gedrevenheid en de zachtheid waarmee hij de laatste reis inleidt, roepen bij de nabestaanden respect en bewondering op: .de catharsis in het verhaal.

 

okuribito_sub5

Als de vrouw van het badhuis komt te overlijden en Mika toeziet hoe Daigo de oude vrouw voor haar laatste reis opsmukt, verdwijnen ook bij haar de reserves tegen het "onreine" beroep van haar man. Alles komt goed, maar Yojiro Takita zal op het einde van de film nog wat olie op het vuur van de emotie gieten. Toen Daigo nog kind was, had zijn vader zijn moeder laten staan om met een barmeid er vandoor te gaan. Daigo heeft al jaren van zijn vader niets meer vernomen en vervloekt hem omdat hij zijn moeder verlaten heeft. Op een dag verneemt Mika het overlijden van de vader van Daigo. Het veel voeten in de aarde, maar uiteindelijk weet de secretaresse van Ikuei de jonge man te bewegen om het lijk van zijn vader te gaan begroeten.

Als Daigo bij het lijk van zijn vader aankomt, stelt hij vast hoe haastig en ruw de kisters met het lijk van zijn vader omgaan. Daigo stuurt die mensen naar huis en begint zijn vader - die hij haat - op zijn laatste reis voor te bereiden. Tijdens dat ritueel ontdekt Daigo iets in de hand van zijn vader. Die ontdekking zorgt voor het ompolen van de gevoelens tegenover zijn vader. Daigo haalt daarna het beste uit zichzelf om zijn vader op zijn laatste reis te laten vertrekken. Tranen gegarandeerd. Een klassieke plot die de regisseur nauwgezet in de draad van zijn verhaal voorbereid heeft. Kortom, een aanbevelenswaardige film. Een film zonder voyeurisme, zonder sensaties, met gewone mensen. Kijken en luisteren, genieten en je laten meevoeren. Lauwe filmbesprekingen? Laat je kijkgenot niet door anderen bepalen!

dscf57223