07-11-09

Hoe de verkeerde duivels uitgedreven worden

Duivels3

In Antwerpen vond onlangs een meisje de dood nadat een Koranlezer haar met kokend water overgoten had. Een islamitisch zuiveringsritueel met een dodelijke afloop - een Endlösung als het ware. Volgens de ene bron had het meisje verklaard lesbisch te zijn, een andere stelde dat ze aan anorexia nervosa leed. Bij het doornemen van moderubriek in de krantenbijlagen lijkt het me dat Koranlezers nog een pak werk voor de boeg hebben - een knelpuntenberoep.

In Schaarbeek overleed enkele jaren geleden (2004) een jonge vrouw Latifa Hachmi aan een duiveluitdrijving (Uit de autopsie kon vermoed worden dat de vrouw gewurgd werd).

In 1976 overleed in Duitsland een 23-jarige studente (Anneliese Michel) tijdens het katholieke ritueel van duiveluitdrijving. Het meisje overleed door verhongering. Dat triestig voorval werd de coverstory van de film Requiem. (2006 - Regie Hans-Christian Schmid)

Requiem

God mag zijn grondpersoneel wel eens beter gaan screenen. Of zijn dergelijke praktijken part of the job? Ik las op een christelijke website een nogal warrige verklaring (het christendom is mij altijd warrig overgekomen, daar waar ik van een god eerder helderheid zou verwachten) over het voorkomen van "het kwaad" (blijkbaar nogal ruim interpreteerbaar, want het in vraag stellen van god en zijn trawanten wordt ook als "kwaad" bestempeld). Het kwade wordt door de duivel (door god geschapen, want alles werd door god geschapen) voortgebracht. En volgens Openbaring 20 vers 10 : "En de duivel, die hen misleidde, wordt in de poel van vuur en zwavel gegooid. Daar zal hij dag en nacht worden gepijnigd, tot in eeuwigheid". En omdat god in al zijn goedheid de duivel blijkbaar nog niet tot in de eeuwigheid sadistisch aan het pijnigen is geslagen (de eeuwigheid is lang, dus er is geen haast bij), geven zijn trawanten alvast het goede voorbeeld. Da's natuurlijk leep van god. De anderen halen voor hem de hete(!) kolen uit het vuur en de snoodaard zal achteraf leuk kunnen verklaren dat es nicht gewußt hätte en dat hij het nog minder zelf gedaan heeft.

In ieder geval duiveluitdrijvingen zijn in deze moderne tijden blijkbaar nog een courante praktijk. De duivels bevinden zich niet in het slachtoffer maar wel in diegenen die menen de duivels in de andere te zien. Dat is des duivels aan het verhaal.

Onderstaande prent is een beeld uit één van de schitterende stripverhalen van Jean-Claude Servais "De scharrelkip". Een duivels mooi verhaal.

DeScharrelkip-1


10:10 Gepost door Ongebonden geest in Algemeen | Permalink | Commentaren (3) | Tags: koranlezer, god, vrijdenker, duiveluitdrijving, requiem, duivel |  Facebook |

06-10-09

Antichrist - Lars Von Trier

 

Antichrist1a

Ik wil met deze bijdrage de lezers, die naar de film Antichrist van Lars Von Trier willen gaan kijken, enige bagage meegeven. Vrijdenker ging nagenoeg onvoorbereid naar de film gaan kijken en heeft zich dat achteraf dik beklaagd. Voor wie deze tekst te lang lijkt om door te nemen: ik heb achteraan deze bijdrage nog wat kijk-tips meegegeven. Deze film is voor verschillende interpretaties vatbaar. Ik geef de mijne. Hopelijk heb je er wat aan.
De 53-jarige Deense filmer Lars Trier (zijn medestudenten plaagden hem met de bijnaam Von Trier omdat dat een adellijke achtergrond suggereert, terwijl zijn ouders communisten waren) heeft met Antichrist een opmerkelijke prent neergezet. Sommige kijkers op het filmfestival in Cannes (mei 2009) reageerden furieus op enkele provocerende beelden. Sommige critici noemen de film zelfs mysogyn (haat of misprijzen voor de vrouw). Houdt het select publiek van Cannes dan niet meer van de controversiële, het choquerende?

Antichrist1b

Ik geloof dat er wat anders aan de hand is. Von Trier richt zijn camera op enkele pijnpunten van het christendom. Hij laat zien dat het christendom in essentie zelf misogyn is. Ten tweede heeft het christendom seks nooit als een vorm van genot willen aanvaarden. Het is waarschijnlijk het "ongewenste" licht op enkele christelijke fundamenten, dat de Westerse gemoederen in Cannes verhit heeft. Het "kritische" Cannes-publiek was anders wel lovend voor de verheerlijking van het christendom in "The passion of christ" (2004) van Mel Gibson. Een cineast lauweren, die er van uit gaat dat Satan de wereld geschapen heeft, is blijkbaar een brug te ver.

De kritiek focusseert zich vooral op een korte gruwelijke scène. Ik geef hier een korte beschrijving van het gehate fragment (om de lezer wat langer mee te krijgen). Gainsbourg (vrouwelijke hoofdrolspeelster) klopt met een blok hout op de geslachtsdelen van Dafoe (mannelijke hoofdrolspeler). De arme kerel gaat tegen de vlakte - je zou voor minder - maar wonder bij wonder komt zijn heer na deze klap pal stijf te staan - ja, de heer was waarlijk opgestaan - Gainsbourg gaat vervolgens die stevige kanjer gaan afrukken, maar deze ejaculeert slechts bloed. Vervolgens vingert Gainsbourg zich in alle razernij af. Als apotheose knipt ze met een schaar haar clitoris af. Nou, vrijdenker draaide en keerde zich dan ongemakkelijk in zijn bioscoopzitje rond - De voorafgaande angstaanjagende, claustrofobische scènes hadden mij eerlijk gezegd ook al geen goed gedaan.

 

Antichrist2

Bij de aanvangsgeneriek verschijnt de tekst "opgedragen aan A. Tarkovsky. Wie was Tarkovsky? Andrei Arsenyevich Tarkovsky was een Russische filmmaker die films maakte over spirituele en metafysische thema's. Zijn films hadden geen conventionele dramatische structuur.

Antichrist handelt in het bijzonder over spirituele en metafysische thema's en steekt vol van verwijzingen naar het christelijk geloof. De film heeft daarentegen wel een dramatische plot. Antichrist is een complexe prent die wil laten zien dat het onmogelijk is om het irrationele, het impulsieve, het instinctieve, het spirituele van de natuur in de psyche van de mens te onderdrukken met de logica, de ordening en de rationaliteit van de wetenschap of cultuur. Is wetenschap of cultuur niet juist het rationaliseren van die wilde, vrije natuur? Beschaving ... een prachtig Nederlands woord ... dat wat we niet willen wordt weggeschaafd.

De intro van de film is fenomenaal. De scène wordt in zwart-wit en slow-motion gefilmd. Een koppel is verwikkeld in een stomende vrijpartij. Hun jonge spruit kruipt uit zijn bedje, kijkt stilletjes toe hoe zijn ouders aan het vrijen zijn, klimt vervolgens naar de vensterbank, opent het raam, aanschouwt het prachtige sneeuwtapijt in de straten, springt door het raam en valt te pletter juist op het ogenblik dat het vrijende koppel zijn orgasme bereikt. Het is in deze intro (die iedereen blijkbaar graag ziet) dat Von Trier het christendom al een rake klap toedient! Veel later in de film laat de regisseur in een flashback zien dat Gainsbourg wel degelijk haar zoontje op het vensterbank heeft zien klimmen. Zij vond het genot van het vrijen belangrijker dan haar kind (zinnebeeld van de creatie). In het christendom staat seks in het teken van creatie. De vrouw negeert hier straal deze gedachte. Het orgasme is belangrijker dan de creatie. Door deze doodzonde komt het engeltje uit de hemel tuimelen. Morsdood ... O, Zalig Orgasme, wij aanbidden U.

Tijdens de intro speelt een muziek van Handel, de Lascio Chi'o Pianga aria

Lascia ch'io pianga mia cruda sorte,
E che sospiri la libertà!
E che sospiri, e che sospiri la libertà!

Laat mij mijn wreed lot bewenen,
En ik zucht naar vrijheid!
Ik zucht, en zucht naar vrijheid!

De zucht naar de geestelijke en seksuele vrijheid. Hemelse woorden, die in de film regelrecht naar de de hel zullen leiden.

Antichrist4

 

Na de intro zien we een door verdriet getraumatiseerde vrouw. Haar echtgenoot, blijkbaar een psychotherapeut laat zich persoonlijk met het herstel van zijn vrouw in. Trier heeft deze film na zijn herstel van een diepe depressie gemaakt. Hij had een grote hekel aan psychotherapeuten. Het is niet verwonderlijk dat de regisseur de psychotherapie zal laten falen. Von Trier stelde nog dat: "Ik ben niet bang omdat ik een depressie heb gehad. Integendeel, sindsdien heb ik een vrijere toegang tot bepaalde delen in mijn geest".

De therapeut vertrekt vanuit een wetenschappelijk standpunt (logica en rationaliteit, tabellen en schema's zijn zijn werkinstrumenten) om zijn vrouw uit haar depressie te kunnen helpen. De vrouw staat hier als zinnebeeld voor het irrationele, voor het onderbewuste, voor de natuur. Von Trier gaat die tegenstelling verder uitspinnen. De vrouw heeft lak aan kalmeermiddelen. Enkel seks kan haar pijn verzachten. Het koppel trekt naar het buitenverblijf "Eden" om de therapie rustiger te laten verlopen. Die chalet "Eden" zal paradoxaal genoeg weldra een hel worden. De blokhut staat geïsoleerd in een groot woud. Het chalet kan als het zinnebeeld van het beschaving gezien worden, het woud als de wilde, chaotische en gewelddadige natuur. (Een eik bombardeert het chalet continue met eikels - Dat bombardement is het zinnebeeld van het verweer van de natuur, de wanorde tegen de ordening, de beschaving). Deze omgeving zal het strijdtoneel worden tussen cultuur (beschaving) en natuur, wetenschap (rationele) en het spirituele, tussen het beredeneerde en het impulsieve, tussen het wezen van man en vrouw. Geniet van de beelden - als dat kan - ik zat soms op het topje van mijn zitje om de angst van mij af te werpen.

Om dat Eden te bereiken dienen ze eerst over een brug te gaan. Deze brug valt ook symbolisch te zien. Het is de grens tussen de beschaving en de natuur, logica en chaos, kennis en instinct, beheersing en waanzin, controle en impulsen. Het is een brug die naar Eden leidt, een brug naar de hel. Adam en Eva worden niet verdreven uit Eden, ze gaan er juist naar toe! Op een bepaald moment hoor je de draak met Sigmund Freud steken. Von Trier wil de argeloze kijker natuurlijk een hak zetten. Als deze film als een veroordeling van de moderne psychotherapie gezien kan worden, dan is hij in ieder geval een slinkse hommage aan het werk van Sigmund Freud die zich in het woud van onze donkerste dromen durfde wagen.

Antichrist5

Tijdens hun verblijf in de chalet leren we dat Gainsbourg daar vroeger aan haar thesis over vrouwenvervolging tijdens de Middeleeuwen werkte. Deze thesis is een directe verwijzing naar de mysogynie van de christelijke cultus. Het christendom heeft generaties lang vrouwen vervolgd, verbrand, gemarteld en ze met een diep gevoel van schuld en zelfverachting opgezadeld. Deze vrouwenhaat zat al vroeg in het christendom ingebakken. Tertullianus schreef in de 2e eeuw het volgende over vrouwen: "Jullie zijn de poort naar de hel: Jullie hebben de zegels van de verboden boom verbroken, jullie hebben als eerste de goddelijke wet overtreden, jullie zijn diegenen die de man overtuigden omdat de duivel niet sterk genoeg was hem te verleiden. Jullie hebben zo gemakkelijk God's eigen beeld, de man, vernietigd. Door jullie ontrouw aan de goddelijke wet hebben jullie zelfs de dood van God's zoon op jullie geweten".

Von Trier spit op een Freudiaanse manier in het onderbewuste van de christelijke cultus en wil zo een glimp van de metafysische schrik en hunkeringen laten zien. Het besluit van haar thesis zal de vonk voor de explosie naar geweld zijn. Haar conclusie is verrassend. De vervolgde vrouwen waren het kwaad waarvan ze beschuldigd werden. De beschuldigingen waren vanuit christelijk oogmerk terecht. Zij zijn de natuur. De natuur is chaotisch, onvoorspelbaar, gewelddadig, niet te onderwerpen, kortom het "kwade" als het bekeken wordt door een bril van orde en rust. De vrouw is in die zin de manifestatie van het kwaad in het menselijk wezen. Zij zijn de de zoekers naar de verboden kennis, verantwoordelijk voor de schuld van het menselijke ras, de oorzaak van de dood van de zoon van God, de dood van de zoon van de man. Het is hun natuur. De vrouw is de antichrist. Hun vervolging en verbranding was uit christelijke standpunt meer dan terecht!

Er komt een vos te voorschijn die zegt: "Chaos reigns" - "Chaos regeert". Het geweld ontvlamt. Chaotisch. Brutaal. Het is de vrouw die begint met de man te folteren (de christenen folteren de vrouwen, de antichrist foltert de man). Als hoogtepunt gaat de vrouw de geslachtsorganen gaan verminken (een verwijzing naar de verkrachting als oorlogswapen) en vernietigt ze als het ware de mogelijkheid tot voortplanting. Uiteindelijk weet de man zich van de uitzinnige vrouw te ontdoen, steekt de "heks" in brand en strompelt gehavend uit Eden weg. (Een mysterie, maar ook het christelijk geloof steekt vol mysteries).

In de epiloog zien we een herrezen hoofdpersonage Willem Dafoe hinkend uit Eden weggaan. Hij lijkt wel herboren. Talloze kinderen komen hem tegemoet

"Laat die kinderen toch bij Mij komen", zei Hij. "Houd ze niet tegen, want juist voor kinderen is het Koninkrijk van God. Het is zelfs zo dat wie niet als een kind in het Koninkrijk van God gelooft, er nooit kan komen." Hij nam de kinderen in Zijn armen, legde Zijn handen op hun hoofd en zegende hen." Markus 10:13-16

Lezer Mark wijst mij erop dat het geen kinderen zijn, maar vrouwen zonder een gelaat. Een aantal filmbesprekingen spreekt inderdaad over "faceless women", "females, their faces blurred out". De epiloog  kwam mij bekend voor (" Breaking the Waves"), waardoor ik blijkbaar "kinderen" gezien heb. Het voorbij wandelen van vrouwen zonder gezicht lijkt me logischer. Staan ze voor alle anonieme vrouwen die het slachtoffer van het christendom (of liever de paternalistische godsdiensten) werden? Trekken de vrouwen weg uit de mannenwereld? Wordt er verzameld voor een nog heviger confrontatie? Wie zal het zeggen. Terug veel materiaal om over na te denken.

 

In de verte zie je nog een glimp van het woud vol met verhakkelde vrouwenlichamen. Christus, de gekruiste, is nu de kruiser geworden. Antichrist, ten voeten uit!

Antichrist6

Nog enkele kijktips

Het coloriet in de film verandert in elke scène. Blauw in het eerste deel, naar groen in het midden om tenslotte bruin in het laatste deel te worden.

Merk het contrast de claustrofobie in de hut (de opgeslotenheid van de beschaving) en weidse natuur van de woud (openheid, vrijheid).

Volgende dieren komen te voorschijn:

hert : kwetsbaarheid, zorg

vos : sluw, draagt het kwaad in zich, gezant van de duivel, vuur

kraai : slecht voorteken, bedreiging, oorlog, ondergang

Het zoontje wordt blijkbaar mishandeld. Huilt en schuilt zich angstig weg. De vrouw doet hem expres de schoenen verkeerd aan. (De symboliek daarvan heb ik nog niet kunnen achterhalen).

Lezer Rene Cardynaals gaf mij de tip om het verhaal van Oedipus nogmaals door te nemen. Ik citeer Wikipedia : In de mythe voorspelt het Orakel dat Oedipus zijn vader om het leven zal brengen. Om dit te voorkomen wil de vader zijn zoon ombrengen. Hij bindt zijn zoon vast aan zijn voeten (Oedipus betekent letterlijk gezwollen voeten) en geeft een herder de opdracht het kind naar de bergen te brengen en daar achter te laten. Zo wordt het knaapje bijna vermoord, maar de herder die de baby achter moet laten, krijgt medelijden. Opmerking: De vader doorboorde de voeten van Oedipus met een lans. (Verminking van de voeten).