25-09-07

Prometheus

Prometheus Mythoske


Dinsdag woonde ik een voordracht van professor Freddy Decreus (hoogleraar aan de Universiteit Gent in Latijnse Letterkunde, receptiegeschiedenis, mythologie, theaterwetenschappen, vakdidactiek) bij. Deze voordracht kadert in een serie Arendsoog-lezingen"Reflecties op Mens en Maatschappij"(organisatie Vormingplus). Professor Decreus gaf een boeiende lezing met als thema: "De symbolische betekenis van Prometheus vandaag en als rolmodel". Wie op een aangename manier wil kennis maken met de mythologische verhalen, zie hiervoor de blog van Mythoske(De bovenstaande screendump heeft een link naar haar blog - Een aanrader!).

Prometheus schiep de mensen uit leem (Athena blies er het leven in). Hij dreef de spot met Zeus omdat dat hij de mensen aanspoorde een dier te offeren dat niet meer was dan in vet gehulde botten (het lekkere vlees hielden ze liever zelf) en tenslotte stal hij het vuur om het naar de mensen te brengen. Daar kon Zeus niet mee lachen en hij liet Prometheus aan een rots vastkluisteren. Een arend kwam dan zijn telkens aangroeiende lever wegpikken. Herakles doodde de arend en kon de onfortuinlijke Prometheus redden.

In het verhaal steken een aantal gelijkenissen met de christelijke verhalen: het scheppingsverhaal, de figuur van Christus. De parallel tussen Prometheus en Christus is opvallend: beiden lijden omdat ze de mensen lief hebben. Het vuur dat Prometheus brengt is het "licht in de duisternis": de mensen worden zelfbewust. Vandaar dat de goddelijke toorn zo groot is. Het is interessant om te volgen, hoe het menselijke zelfbewustzijn zich in de loop der tijden gaat ontwikkelen. Hiervoor nemen we een aantal afbeeldingen van Prometheus (Ik laat hier ongeveer dezelfde beelden zien als die die professor Decreus heeft laten zien.)

In de eerste reeks afbeeldingen zien we een onderdanige Prometheus die lijdt onder zijn straf. Vanaf de tweede helft van de 18e eeuw (Sturm und Drang) komt een kentering. De mens werpt zijn ketenen af. Zie hoe Prometheus rechtop komt te staan en fier de goden gaat trotseren. Hij reflecteert onze tijdsgeest: "Wij zijn de baas geworden". Met het licht dat Prometheus ons bracht gaan we de wereld gaan beheersen. Zie de tempel van het nieuwe geloof: Het Rockefeller Center in New York.

Prometheus GriekseSchaal

Lijden. 

Prometheus Caravaggio

De ketening van Prometheus (Caravaggio 1571 - 1610). Lijden. Wanhoop.

Prometheus Rubens

De Prometheus van Rubens (1577 - 1640). Lijden. Onderdanig het lot ondergaan.

Prometheus Jacob Jordaens

De Prometheus van Jacob Jordaens (1593 - 1678). Lijden. Pijn. Verslagenheid.

Prometheus Goethe

Een kentering. De tijd van Goethe. Sturm un Drang. Prometheus recht zich op. De arend lijkt eerder een bondgenoot te zijn.
Luister naar de Prometheus van Goethe (Prometheus) :

Ich kenne nichts Ärmeres
Unter der Sonn als euch Götter.
Ik ken niets schamelers
Onder de zon dan jullie, goden!
Ich dich ehren?Wofür?
Hast du die Schmerzen gelindert
Je des Beladenen?
Hast du die Tränen gestillet
Je des Geängsteten?
Jou eren? Ik? Waarvoor?
Heb jij de pijnen ooit verzacht
Van wie erdoor beladen was?
Heb jij de tranen ooit gestelpt
Van wie vol angsten was?

Prometheus Gustave Moreau

Prometheus (Gustave Moreau 1826 - 1898). Bemerk hoe de arend (lijkt mij hier eerder een gier hier) naar de achtergrond verdwijnt. Zelfverzekerd, rechtopstaand trotseert Prometheus de hemel.

Prometheus Scott Eaton 1996

De geketende Prometheus (Scott Eaton 1996).
Bemerk hoe trots en uitdagend Prometheus naar de hemel kijkt.

Prometheus Rockefeller Center

De Prometheus van Paul Manship in de Sunhen gardenvan het Rockefeller Center.
Weg ketenen - De mens is de heerser van de aarde geworden.

Prometheus Durand StealingFire

De Prometheus van Durand (Stealing Fire) ... Als dat geen god is!

22:19 Gepost door Ongebonden geest in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) | Tags: prometheus, arendsoog, vormingplus, vrijdenker, vrijzinnig, mythologie |  Facebook |

Commentaren

Prachtig.. Groeten,Johan

Gepost door: Johan | 25-09-07

Zeer mooie bijdrage...dat gedicht van Goethe is prachtig!
Bedankt, Vrijdenker, voor de verwijzing naar mijn blog....dat is sportief gedaan.
Lieve groetjes

Gepost door: Mythoske | 26-09-07

De commentaren zijn gesloten.